Oświetlenie

Zdrowotne znaczenia światła jest bardzo duże, poczynając od światła naturalnego, aż po medyczne źródła służące do badań, diagnostyki i leczenia. Jednym ze zbawiennych skutków działanie światła słonecznego jest produkcja witaminy D w skórze większości ssaków, w tym człowiek. Bez takiego działania światłą większość dzieci byłaby narażona na krzywicę, bo nawet doustne podawanie tej witaminy nie jest tak skuteczne jak wytwarzanie jej przy udziale światła słonecznego. Może ono również mieć bardzo groźne skutki w postaci raków skóry, ale takie zagrożenie występuje przy zbyt dużej i długiej ekspozycji. Właściwa profilaktyka i używanie odpowiednich preparatów zabezpieczających powoduje, że światło słońca nie jest takie groźne. Światło sztuczne o bardzo specyficznych parametrach może także służyć do leczenie schorzeń skóry, kości i mięśni, zwłaszcza ich dolegliwości bólowych. Specjalne światło w postaci bardzo różnych częstotliwości jest również używane do wielu badań medycznych, między innymi do fotografii radiologicznych czy badań usg, które to fale dźwiękowe przetwarzają na obraz, czyli jakiś tam rodzaj światła. Bez odpowiedniego rytmu naturalnego oświetlenia niemożliwe byłoby prawidłowe funkcjonowanie organizmu ludzkiego, ze względu na to, że wydzielanie niektórych hormonów uzależnione jest właśnie od dobowego rytmu oświetlenia. Wydawać by się mogło, że światło jest zupełnie zbędne, ale okazuje się, że życie ludzkie bez tego czynnika stałoby się zupełnie niemożliwe.

Światło jest człowiekowi, tak jak każdej innej istocie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania. Bez niego byłby zaburzony rytm zegara biologicznego i niejeden proces fizjologiczny nie mógłby się odbyć. Światło także jest niezbędne do wykonywania pracy, a ponieważ nie każda praca może się odbywać przy udziale światłą słonego, stąd właśnie wielka popularność innych źródeł, najczęściej pochodzenia elektrycznego. Także bardzo poważną rolę ogrywa światło dla uprawy rośli i hodowli zwierząt na potrzeby żywieniowe ludzkości. Cykle świetlne zapewniają poprawne wydajności rolnicze i regulują pory wzrostu roślin uprawowych. Hodowla niektórych gatunków zwierząt bez odpowiedniej manipulacji świetlnej nie byłaby możliwa na takim poziomie jak odbywa się to aktualnie. Hodowla kur niosek jest ściśle związana z długością dnia świetlnego, a tylko dzięki sztucznym źródłom światło udało się zintensyfikować produkcję jaj. Człowiek także jest wrażliwy na oddziaływanie światła słonecznego i bardzo częstym są przypadki depresji zimowej spowodowane właśnie jego brakiem. Zazwyczaj ludzie nią dotknięci odżywają dopiero wiosna, kiedy dzień staje się zdecydowanie dłuższy. Światło ma znaczenia także, dlatego, ze zdecydowanie lepiej widzimy przy jego udziale, a nie jesteśmy przystosowani do patrzenia w nocy. Można by wymieniać jeszcze wiele ról światła, ale niezaprzeczalnie jest ono tak niezbędne do życia jak woda i powietrze, więc nie należy go lekceważyć.

Światło, które mamy w domu jest emitowane nie tylko przez źródła zainstalowane w tym celu, ale również przez różnorakie urządzenia, zarówno elektryczne jak i inne. Jednym z nich może być telewizor, który nie mógłby działać bez światła. To, co dzieje się na ekranie i dlaczego jest widoczne dla ludzkich oczu zależy tylko i wyłącznie od ilości światła. Nawet telewizor wyłączony, ale w trybie czuwania emituje niewielką ilość światła, widoczną w postaci czerwonego punktu na obudowie odbiornika. Także komputery wydzielają światło poprzez monitory, ale także wszelkiego rodzaju diody i kontrolki wbudowane w pulpit. Niewielkie ilości światła elektrycznego pochodzą także z radioodbiorników i całego sprzętu grającego. Dość dużo światła ubocznego w stosunku do mocy cieplnej wydzielają kuchenki gazowe i elektryczne, poprzez albo zwykły ogień w przypadku gazu, albo poprzez rozgrzewanie do czerwoności żarników ceramicznych kuchenek elektrycznych. Wszelkie piece, zarówno gazowe, olejowe, węglowe czy elektryczne także wydzielają światło, choć zupełnie się z niego w tych wypadkach nie korzysta. Źródłem światłą w domu jest również lodówka, ale tu jest ono zainstalowane w bardzo konkretnym celu i działa tylko w przypadku otwarcia drzwi tego urządzenia. Źródłem bardzo niewielkiej ilości światła może być pralka, zdarzają się nawet urządzenia tego rodzaju z podświetlanym bębnem, aby łatwiej można było zidentyfikować zawartość prania. Świecą także oczy zwierząt domowych, ale w tym wypadku jest to światło odbite, a nie wytwarzane przez naszego pupila.

Każdy rodzaj oświetlenia powinien być maksymalnie zbliżony parametrami do światła naturalnego, bo jest ono od wieków jednym właściwie wzorcem oświetlenia. W normalnych warunkach występują ono tylko przez połowę doby, w zależności od pory roku ta długość może się zmieniać nawet o kilka godzin. Fizjologia człowieka i wszelkich istot żyjących jest dopasowana do takiego rytmu. Wprowadzenie elektryczności i w związku z tym możliwości oświetlanie przez całą dobę ten rytm w wielu wypadkach zaburza. Światło słoneczne jest o tyle specyficzne, że występu nawet w przypadku bardzo dużego zachmurzenia. Ludzi i zwierzęta są tak przyzwyczajenie do rytmu dobowego rocznego oświetlenia naturalnego, ze nawet w dzisiejszych czasach jego zaburzenia takie jak na przykład zaćmienia, choć są wytłumaczalne naukowo, instynktownie budzą pewien niepokój. Tam gdzie światło naturalne występuje w okresach dłuższych, tak się dzieje na północy i południu, ludzie przyjezdni mają zaburzony rytm snu i czuwania i rozregulowany zegar biologiczny. Światło słońca jest największym źródłem, jakie zna człowiek i jak dotąd nie udało się stworzyć czegoś nawet zbliżonego. Dzięki właściwościom odbicia światła słonecznego od tarczy księżyca, nawet w nocy czasem udaje się dostrzec pewne szczegóły, a czasem zdarzają się noce wyjątkowo jasne. Gdyby słońce przestało świecić to automatycznie zamarło by całe życie na ziemi. Beż światła naturalnego niemożliwe byłoby istnienie przede wszystkim roślin, które potrzebują go do odżywiania, a co za tym idzie także ludzi i zwierząt.

Światła samochodowe mają za zadanie oświetlanie drogi kierowcy pojazdu mechanicznego, ale także zapewnienie widoczności samochodu na drodze. Jest to oświetlenie specyficznego typu, można je dowolnie regulować. Składa się zazwyczaj z trzej rodzajów jasnego światła przedniego, światełek bocznych koloru pomarańczowego i zestawu świateł tylnych, w większości czerwonych, aby nie razić jadących za nami kierowców. Oświetlenie samochodowe zupełnie przypadkowo może także oświetlać ulice miast. Jest to dość specyficzne światło, które jeżeli jest nieprawidłowo ustawione może powodować dość spory dyskomfort zarówno dla prowadzącego jak i dla innych uczestników ruchu drogowego. Należy dbać o to by żarówki samochodowe nie były przepalone, bo to ogranicza widoczność. Zmiana ich jednak może być bardzo trudnym zadaniem, zwłaszcza w najnowocześniejszych modelach. Zazwyczaj nie mamy większego wpływu na to, jaki rodzaj żarówek będzie zamontowany w naszym pojeździe, więc nie zastanawiamy się w momencie kupna auta czy wymiana nie będzie problemowa, a to dość ważny aspekt użytkowania samochodu. Najbardziej nowoczesne lampy ksenonowe charakteryzują się bardzo długą żywotnością i bardzo jasnym, niemal niebieskim światłem. Dobrze wyregulowane światłą samochodowe nie będą razić nadjeżdżających z przeciwka i w każdych warunkach atmosferycznych będą doskonale spełniały swoją rolę. Chodzi o to, aby jednocześnie oświetlać jak najdłuższy pas drogi przed autem i fragment pobocza, a jednocześnie nie przeszkadzać innym.

W każdym pomieszczeniu bardzo ważne jest dobre, wyraźne i dobrze skonstruowane oświetlenie. Ma ono znaczenia zwłaszcza tam gdzie ludzie pracują. W pomieszczeniach służących pracy należy instalować takie lampy, aby były dostosowane do rodzaju wykonywanej tam pracy. Wiadomym jest, że zupełnie inny rodzaj światła będzie potrzebny w lokalu biurowym, a inny w laboratorium chemicznym. Każda branża ma dane własne wytyczne. Lampy przemysłowe bardzo często stosowane w halach fabrycznych dają mocne, białe światło, a dodatkowo są zabezpieczone przed uszkodzeniami mechanicznymi. Oświetlenie biurowe jest podobne do domowego. W sklepach stosuje się różnego rodzaju lampy do różnych zadań. Mogą to być specjalne diody do oświetlania produktów spożywczych, albo tak zwane światło zimne do instalowanie w zamrażarkach. W szkołach i przedszkolach normy, jakie misi spełniać prawidłowe oświetlenie sprawdza Sanepid. Nawet w pomieszczeniach dla zwierząt hodowlanym musimy spełnić wymagania, dotyczące minimalnej ilości światła, w przypadku kur i prosiąt światło ma znaczenie pierwszorzędne dla całego rozwoju tych zwierząt. Bardzo trudnym do rozwiązani i wymagającym specjalistycznych rozwiązania jest oświetlenie teatrów czy innych scen. Tu światło spełnia bardzo poważną rolę, więc tego typu placów najczęściej na stałe zatrudniają specjalistów z tej dziedziny. Musimy również pamiętać, ze w domu mieszkalnym należy także oświetlić garaż i pomieszczenia piwniczne, do czego często nie przywiązujemy bardzo dużej wagi.

Światło w pomieszczeniach mieszkalnych służy nie tylko dobremu rozjaśnieniu, ale także tworzeniu odpowiedniej atmosfery i wydobywaniu pewnych detali. Oświetlenie domowe, aby było dobrze zaprojektowane powinno współgrać z rozmieszczeniem poszczególnych pomieszczeń, ich kolorystyka, umeblowanie i przeznaczeniem. Nie można stosować takiego samego rodzaju oświetlenia w gabinecie służącym tylko pracy jak i w sypialni, która jest miejscem odpoczynku i snu. Bywa tak, że nieprawidłowo zainstalowane oświetlenia jest przyczyną pogorszenia nastroju, a nawet problemów zdrowotnych, zwłaszcza w zakresie zmysłu wzroku. Prawidłowo rozmieszczone światło będzie znacznie ułatwiać funkcjonowanie mieszkańców. Aby tego dokonać dobrze jest skonsultować się ze specjalistami w tym zakresie, aby doradzili nam gdzie i jaki rodzaj światła założyć w naszym domu. Należy także zwrócić uwagę na odpowiednią barwę, gdyż nie każda ma jednakowe zastosowanie. Aby światło w domu było w pełni funkcjonalne musi być dostosowane do potrzeb wszystkich mieszkańców, dlatego na przykład powinno się zamontować włączniki na takiej wysokości, aby mogły z nich korzystać dzieci. Dobrym rozwiązaniem do domu są ściemniacze oświetlenia, dzięki którym możemy dowolnie regulować natężenia oświetlenia, be z konieczności zmiany źródła światła. Niestety nie każda z nowoczesnych żarówek będzie z takim systemem współpracować. W domu można również stosować świece, ale należy pamiętać, że mogą one stanowić duże niebezpieczeństwo.

Bardzo popularnym rodzaje oświetlenia zewnętrznego przestrzeni prywatnych, ale czasem publicznych są latarenki ogrodowe. Różnią się one zasadniczo od latarni ulicznych, nie tylko rodzajem wytwarzanego światła, jego celem, ale również forma i wielkością. Często używane w prywatnych ogródkach są latarnie zasilanie energią słoneczna. Bateria taka ładuje się w ciągu dnia, a latarenka po zapadnięciu zmroku emituje delikatny blask. To dość ciekawy rodzaj oświetlenia, bo nie jest on mocny, ale ma specyficzny niebieskawy kolor, który nie każdemu podpowiada. Atmosfera ogrodu przy zastosowaniu takie rodzaju oświetlenia jest dość niesamowita, czasami może wydawać się wręcz makabryczne. Dobrym sposobem na oświetlanie zakamarków parków i ogrodów są lampiony. Dają przyjemne, rozporoszone światło, należy tylko uważać, aby nie stanowiły zagrożenia pożarowego. Światło ogrodowe ma to do siebie, ze bardzo często przyciąga owady, więc żarówka powinna być dobrze osłonięta, aby nie powodować przylepiania się do nim martwych owadów. Takie efekty mogą dawać bardzo dobrze lampy ogrodowe ze szklanymi kloszami. Można w ogrodzie również stosować zwykłe świece, ale nie sprawdzają się one przy wietrznej pogodzie bądź w trakcie deszczu. Oświetlenie ogrodowe jest bardzo istotne dla stworzenia odpowiedniej atmosfery, ale także dla bezpieczeństwa użytkowników. Oświetlenie zewnętrzne tego rodzaju może być też włączane poprzez zainstalowanie czujek ruchu, aby nie marnować energii elektrycznej.

Również do światła zewnętrznego możemy zaliczyć różnego rodzaju źródła nieużywane, na co dzień, kub takie, które są bardzo specjalistyczne. Jednym z nich jest oświetlanie stadionów, to bardzo silne lampy, uruchamiane tylko na okoliczność meczów lub innych imprez odbywających się na stadionach. Takie oświetlenie ma bardzo duża moc i jest widoczne z bardzo daleka, więc mieszkańcy miast mogą się zorientować, że na stadionie ma miejsce jakieś wydarzenia. Równie interesującym, co rzadkim światłem jest iluminacja zabytków. Bardzo często spotykana w miastach o dużej i bogatej historii, oświetla fasady kościołów, pałaców i kamienic. Jest instalowana przez specjalistyczne firmy i projektantów, aby wydobyć z miejsca eksponowanego same zalety. Jest to bardzo piękny sposób oświetlenia architektury. Kolejnym ciekawym oświetleniem zewnętrznym są fajerwerki. To bardzo krótkotrwałe światło, ale fascynujące i lubiane. Jego oglądanie może zahipnotyzować. Pokazy fajerwerków organizowane na dużą skalę gromadzą rzesze publiczności. Największe odbywają się z reguły w noc sylwestrową. Jeszcze innym rodzajem światła zewnętrznego może być ogniski, chociaż ono zwykle nie jest stosowane do oświetlenia, ale dla ciepła i atmosfery. Do oświetlenia przestrzeni miejskich można także zaliczyć światłą samochodów, które w miastach mają bardzo duże znaczenie, ze względu na wielką ilość aut. Nie jest to oświetlenie przyjazne dla przechodniów, ale przy odpowiednim spojrzeniu może dawać bardzo ciekawego efekty wizualne, zwłaszcza w trakcie opadów deszczu.

Oświetlenia w wielkich miastach to nie tylko latarnie uliczne, ale także cała infrastruktura, która emituje światło o dość dużym natężeniu. Częstotliwość występowanie dobrze doświetlonych obiektów miejskich jest uzależniona od bliskości centrum, im do niego bliżej tym więcej światła. Dzięki bardzo dużej ilości sklepów, wyposażonych w duże mocno oświetlone witryny, a także wszelkich elektrycznych, bazujących na świetle bannerów reklamowych, centra dużym miast są jasne całą praktycznie, dobę. Takie rozświetlenie z jednaj strony jest dobre, tym bardziej, ze za większą jego część nie płacą włodarze miasta, ale prywatni przedsiębiorcy, którzy oświetlają swoje lokale. Z drugiej jednak strony dla mieszkańców może być to nieco uciążliwe, ze względu na ciągłe świecenie w okna i utrudniony odpoczynek. Turyści są zazwyczaj zachwyceni, kiedy przestrzenia miejskie są bardzo dobrze iluminowane. Ułatwia to poruszanie się po ulicach wieczorami, a także dużo łatwiej znaleźć jest pewne punkty orientacyjne. Jest to oświetlenie taj już typowe, ze mało osób zdaje sobie sprawę, że gdyby go zabrakło, to każde miasto zmieniłoby swoje oblicze na dużo mroczniejsze, pomimo ulicznych latarni. Nawet biorąc pod uwagę jakaś tam uciążliwość, taki rodzaj świata, tworzy bardzo indywidualna atmosferę, charakterystyczna dla każdej dużej aglomeracji. Takie oświetlenie znacznie poprawia bezpieczeństwo nie tylko przechodniów, ale i właścicieli okolicznych lokali i mieszkańców ścisłego centrum.